Risico’s van virtual reality op de werkplek: hoe zorg je voor een veilige Implementatie / Uitrol

Ontdek bedrijfsgerichte XR-oplossingen bij VR Expert:

Virtual reality is veilig voor vrijwel alle werknemers tijdens de implementatie / uitrol, mits verstandig ingezet. De risico's van virtual reality op de werkplek concentreren zich op vier gebieden: Motion sickness, vermoeide ogen, botsingen met de omgeving en hygiëneproblemen in verband met het doorgeven van headsets van persoon tot persoon.

Geen van deze risico’s is een mysterie, en ze kunnen allemaal worden beheerst met een eenvoudig protocol. In deze gids wordt elk risico toegelicht, wat de wetenschappelijke bevindingen zijn en hoe je een Implementatie / Uitrol kunt opzetten die de toetsing door de dienst voor arbeidsveiligheid en gezondheid doorstaat.

Motion sickness bij virtual reality

Motion sickness bij virtual reality, ook wel cyberziekte genoemd, is de meest voorkomende klacht. Deze treedt op wanneer wat je ogen zien niet overeenkomt met wat je binnenoor waarneemt. De hersenen ontvangen tegenstrijdige signalen en reageren hierop met misselijkheid, zweten, hoofdpijn of slaperigheid (ook wel het ‘sopite’-syndroom genoemd).

Hoe vaak komt het voor? Dat hangt sterk af van de inhoud en de headset. In de wetenschappelijke literatuur worden cijfers genoemd die variëren van 20% tot 95% van de gebruikers die enige symptomen ervaren, vrijwel altijd in milde vorm. Braken komt zelden voor: ongeveer 1% tijdens lange, zeer meeslepende sessies.

Een belangrijk punt bij de planning: ongeveer 5% van de mensen verdraagt langdurige blootstelling niet, zelfs niet als de headset op 90 Hz werkt.

Wat veroorzaakt Motion sickness en hoe kun je dit verminderen

De belangrijkste oorzaak is vectie: het gevoel dat je beweegt terwijl je in werkelijkheid stil staat. Een studie gepubliceerd in *Frontiers in Virtual Reality* (2022) identificeerde onverwachte vectie als de beste voorspeller van cyberziekte.

De andere belangrijke factor is van technische aard. Latentie – dat wil zeggen de vertraging tussen het moment dat je je hoofd beweegt en het moment dat het beeld reageert – veroorzaakt binnen enkele milliseconden desoriëntatie. Hoe hoger de Verversingssnelheid en hoe lager de Latentie, hoe minder symptomen je zult ervaren.

Om dit in de praktijk te verminderen:

• Begin met ervaringen waarbij je zit en je niet vrij kunt bewegen.
• Gebruik teleportatie in plaats van continue beweging.
• Introduceer VR geleidelijk: eerst korte sessies, met pauzes.
• Laat iedereen stoppen wanneer dat nodig is. Gedwongen blootstelling maakt alles alleen maar erger.

Oogvermoeidheid en Ergonomie

Een headset weegt tussen de 500 en 600 gram. Dat klinkt niet als veel, totdat je hem 45 minuten hebt gedragen – dan begint de nekvermoeidheid. Beperk de duur van de sessies, verdeel het gewicht met een aan de achterkant verstelbare riem en plan pauzes in.

Oogvermoeidheid is vergelijkbaar met die veroorzaakt door elk scherm. Stel de afstand tussen de pupillen correct in, zorg ervoor dat de ruimte goed verlicht is en volg hetzelfde pauzeschema dat je al gebruikt voor computerwerkplekken.

Fysieke ruimte en botsingen

Iemand die een headset draagt, kan de ruimte niet zien. Een kabel, een stoel of een klasgenoot kan een struikelgevaar vormen.

Markeer een vrije ruimte, schakel het grensdetectiesysteem van de headset in en laat iemand toezicht houden tijdens de eerste paar sessies. Bij groepstrainingen moet je zones op de vloer afbakenen en voorkomen dat twee bewegende personen dezelfde ruimte delen.

Epilepsie en lichtgevoeligheid

Fabrikanten geven standaard de volgende waarschuwing: ongeveer 1 op de 4.000 mensen kan last krijgen van ernstige duizeligheid, epileptische aanvallen of flauwvallen als reactie op bepaalde lichtflitsen of lichtpatronen, het vaakst bij mensen jonger dan 20 jaar.

De medische literatuur (Tychsen en Thio, 2020) ondersteunt niet het idee dat moderne headsets een reëel risico op fotosensitieve epilepsie vormen, en hoge Verversingssnelheden verminderen dat risico in vergelijking met oudere beeldschermen. Toch blijft de aanbeveling van kracht: iedereen met een voorgeschiedenis van epileptische aanvallen dient zijn of haar arts te raadplegen alvorens VR te gebruiken.

Hygiëne van gedeelde headsets

Een headset die eigendom is van het bedrijf wordt door tientallen mensen gebruikt. Zweet en make-up hopen zich op het gezicht, het voorhoofd en de hoofdsteun op.

Zorg voor een eenvoudige routine: even afvegen tussen gebruikers door, grondig schoonmaken aan het einde van de sessie en wegwerphoezen bij intensief gebruik. Dit is het aspect dat het vaakst over het hoofd wordt gezien en het eerste waar bij een audit op wordt gewezen. Bij VR Expert vind je de hygiëneaccessoires die je hiervoor nodig hebt.

Het wettelijk kader in Spanje

Er is nog steeds geen specifieke regelgeving voor VR headsets op de werkplek, dus je moet je baseren op het algemene kader.

Wet 31/1995 inzake preventie van beroepsrisico’s verplicht u als bedrijf om risico’s te beoordelen en de gezondheid van uw personeel te beschermen. Koninklijk Besluit 488/1997 inzake beeldschermen is de meest relevante referentie: het schrijft voor dat risico’s voor het gezichtsvermogen moeten worden beoordeeld, dat er gezondheidscontroles (oogonderzoeken) moeten worden uitgevoerd en dat werknemers moeten worden getraind en geïnformeerd voordat ze aan de slag gaan.

Een belangrijke kanttekening: een VR headset wordt wettelijk niet beschouwd als een beeldscherm in de zin van Koninklijk Besluit 488/1997. Beschouw het als een vergelijkbaar kader en baseer uw protocol op de algemene verplichtingen van Wet 31/1995, waaronder risicobeoordeling, voorlichting, opleiding en gezondheidsmonitoring.

Op Europees niveau heeft heeft EU-OSHA in juli 2024 een document gepubliceerd over de blootstelling van werknemers aan virtual en augmented reality. De conclusie is duidelijk: er ontbreken nog steeds normen en er is meer gegevens nodig over langdurige blootstelling. Het loont de moeite om hun publicaties in de gaten te houden.

Checklist voor veilige Implementatie / Uitrol

Voordat u de eerste headset inschakelt:

• Beoordeel de risico’s van de werkplek en neem deze op in je preventieplan.
• Begin met de inhoud terwijl je zit en houd de sessies kort.
• Maak de ruimte vrij en stel de veiligheidsgrenzen voor de headset vast.
• Houd toezicht op de eerste paar sessies van elke persoon.
• Bied oogonderzoeken aan, net zoals je dat zou doen bij computerwerkplekken.
• Maak duidelijk dat iedereen zonder opgave van reden kan stoppen.
• Zorg voor een schriftelijk hygiëneprotocol.
• Adviseer mensen met epilepsie, een zwangerschap of evenwichtsproblemen om vooraf een arts te raadplegen.

Veelgestelde vragen

Gaat Motion sickness door virtual reality na verloop van tijd over?

Voor de meeste mensen wel. Bij geleidelijke blootstelling past het lichaam zich binnen enkele sessies aan. Begin met milde ervaringen en verhoog de intensiteit geleidelijk.

Hoe lang moet een VR-sessie op het werk duren?

Om te beginnen tussen de 10 en 15 minuten, met pauzes. Na 45 minuten ononderbroken gebruik treden vaak nek- en oogklachten op.

Kan elke medewerker VR gebruiken?

Bijna iedereen. Mensen met epilepsie, evenwichtsproblemen of zwangere vrouwen moeten eerst hun arts raadplegen, en niemand moet zich verplicht voelen om door te gaan als hij of zij ongemak ervaart.

---

Bent u van plan om Virtual Reality (VR) in uw bedrijf te implementeren? Bij VR Expert zetten we voor Europese bedrijven een park van VR headsets op, beheren we dit en bieden we ondersteuning, compleet met hygiëneaccessoires en het testen van de apparatuur vóór aankoop. Neem contact met ons op, dan zetten we een veilige, op maat gemaakte implementatie / uitrol voor u op.

Ontdek bedrijfsgerichte XR-oplossingen bij VR Expert: